Sinh viên có thể chuyển nơi bỏ phiếu để thuận tiện học tập

Hiện nay cả nước có hàng triệu sinh viên đang theo học tại các trường địa học, cao đẳng cùng hàng triệu người lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp. Vậy theo quy định, lượng lớn cử tri đó sẽ bầu cử thế nào?

Thông tin với PV về vấn đề trên, Luật gia Dương Đình Khuyến – Uỷ viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tư vấn pháp luật và Trợ giúp pháp lý Hội Luật gia Việt Nam cho hay, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân (sửa đổi năm 2025) đã quy định: "Mỗi công dân chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri ở nơi mình thường trú hoặc tạm trú".

Như vậy, về nguyên tắc, cử tri là sinh viên, công nhân cần đăng ký để được ghi tên vào danh sách cử tri nơi mình thường trú hoặc tạm trú.

Trường hợp trường đại học, cao đẳng hoặc khu công nghiệp được thành lập khu vực bỏ phiếu riêng, cán bộ, giáo viên, sinh viên, công nhân không thường trú hoặc tạm trú tại ký túc xá hoặc khu nhà ở tập trung nhưng có nguyện vọng bầu cử tại khu vực bỏ phiếu nơi có trường hoặc khu công nghiệp thì có thể xin cấp Giấy chứng nhận của UBND cấp xã nơi đã đăng ký trong danh sách cử tri (Mẫu số 11/HĐBC) để được bổ sung vào danh sách cử tri tại khu vực bỏ phiếu mới.

Luật gia Dương Đình Khuyến – Uỷ viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tư vấn pháp luật và Trợ giúp pháp lý Hội Luật gia Việt Nam.

Luật gia Dương Đình Khuyến cho biết thêm, với cử tri là người tạm trú và có thời gian đăng ký tạm trú tại địa phương chưa đủ 12 tháng, cử tri là quân nhân ở các đơn vị vũ trang nhân dân được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu ĐBQH và đại biểu HĐND cấp tỉnh ở nơi tạm trú hoặc nơi đóng quân.

Công dân Việt Nam ở nước ngoài trở về Việt Nam trong khoảng thời gian từ sau khi danh sách cử tri đã được niêm yết đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ, thì đến UBND cấp xã xuất trình Hộ chiếu có ghi quốc tịch Việt Nam để được ghi tên vào danh sách cử tri và nhận thẻ cử tri bầu ĐBQH và đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp xã (nếu xuất trình tại nơi đăng ký thường trú) hoặc bầu  ĐBQH và đại biểu HĐND cấp tỉnh (nếu xuất trình tại nơi đăng ký tạm trú).

Người bị tạm giam sẽ bầu cử thế nào?

Cùng theo ông Khuyến, những trường hợp đặc biệt như người đang bị tạm giam, tạm giữ, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu ĐBQH và đại biểu HĐND cấp tỉnh nơi người đó đang bị tạm giam, tạm giữ, đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Ông Khuyến lý giải, người bị tạm giữ, tạm giam chỉ là biện pháp tố tụng. Họ chưa bị kết án bằng một ảm án có hiệu lực pháp luật nên họ vẫn có quyền bầu cử. Tại khu vực trại tạm giam cũng sẽ được bổ trí hòm phiếu để họ bầu cử.

Trại tạm giam Công an tỉnh Nghệ An hướng dẫn cử tri là người đang bị tạm giữ, tạm giam đủ điều kiện bỏ phiếu bầu cử.

Điều 30 của Luật cũng quy định rất rõ về những trường hợp không được ghi tên, xóa tên hoặc bổ sung tên vào danh sách cử tri là: Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án, người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo, người mất năng lực hành vi dân sự thì không được ghi tên vào danh sách cử tri.

Tuy nhiên, nếu đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ, những trường hợp trên được khôi phục lại quyền bầu cử, được trả lại tự do hoặc được cơ quan có thẩm quyền xác nhận không còn trong tình trạng mất năng lực hành vi dân sự thì được bổ sung vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri theo quy định tại Điều 29 của Luật này.

Trong khi đó, người đã có tên trong danh sách cử tri mà đến thời điểm bắt đầu bỏ phiếu bị Tòa án tước quyền bầu cử, phải chấp hành hình phạt tù hoặc mất năng lực hành vi dân sự thì UBND cấp xã xóa tên người đó trong danh sách cử tri và thu hồi thẻ cử tri.

Cũng theo Luật, từ khi niêm yết danh sách cử tri cho đến ngày bầu cử, nếu cử tri vì đi nơi khác, không thể tham gia bỏ phiếu ở nơi đã được ghi tên vào danh sách cử tri thì có quyền xin giấy chứng nhận của UBND xã nơi mình đã có tên trong danh sách cử tri để được bổ sung tên vào danh sách cử tri và tham gia bỏ phiếu bầu ĐBQH và đại biểu HĐND cấp tỉnh ở nơi mình có thể tham gia bỏ phiếu.

Khi cấp giấy chứng nhận, UBND cấp xã phải ghi ngay vào danh sách cử tri tại khu vực bỏ phiếu thuộc địa phương mình bên cạnh tên cử tri cụm từ "Bỏ phiếu ở nơi khác".

Đặng Ngọc Thủy