Quyết đoán, sáng tạo và dám chịu trách nhiệm

Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác cán bộ, xem đó là "cái gốc" của mọi công việc. Theo Người, cán bộ phải vừa có tài, vừa có đức, có lập trường vững vàng, sâu sát thực tiễn, gắn bó mật thiết với Nhân dân. Người khẳng định: "Muốn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém". Quan điểm xuyên suốt ấy được Đảng ta phát triển và quán triệt trong nhiều nghị quyết, kết luận, chỉ thị của Trung ương.

Công tác chuẩn bị cho Đại hội XIV đã được tiến hành từ sớm một cách nghiêm túc, khoa học dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Bộ Chính trị và Ban Bí thư.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị Trung ương 15 (Ảnh: TTXVN).

Thông qua các Hội nghị Trung ương từ 11 đến 15, Ban Chấp hành Trung ương đã tập trung thảo luận sâu rộng và hoàn thiện các nội dung quan trọng, đặc biệt là công tác nhân sự. Xác định công tác cán bộ là nhiệm vụ "then chốt của then chốt", có ý nghĩa quyết định đến việc thực hiện thắng lợi các chủ trương, đường lối đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thống nhất thông qua Báo cáo về công tác nhân sự Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Với tinh thần trách nhiệm cao, Trung ương đã biểu quyết thông qua danh sách nhân sự giới thiệu tham gia Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các Lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước nhiệm kỳ 2026 - 2031. Đây là cơ sở quan trọng để trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV xem xét, quyết định và tổ chức bầu cử theo đúng điều lệ, quy định của Đảng.

Trao đổi với Người Đưa Tin, PGS.TS. Ngô Thành Can - nguyên giảng viên cao cấp Học viện Hành chính quốc gia cho rằng, một trong những nhiệm vụ lớn là lựa chọn được người xứng đáng. Đội ngũ cán bộ chiến lược cần phải được chú trọng ở "3 chữ T" đó là: "Trí tuệ - Tầm nhìn và Tài".

"Cán bộ chiến lược phải là những người có tài năng, có tầm nhìn lớn để đưa đất nước sánh vai với các cường quốc. Đấy là những người có trí tuệ để giải quyết những vấn đề khó khăn, vấn đề của nội tại và vấn đề phát sinh trong thực tiễn", ông Can nói.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Ngô Thành Can, vấn đề cần đặc biệt chú trọng hiện nay là năng lực ứng xử và hoạt động đối ngoại trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Khi đất nước càng phát triển, yêu cầu về năng lực làm việc quốc tế của đội ngũ cán bộ, lãnh đạo càng trở nên cấp thiết.

Điều này đòi hỏi đội ngũ lãnh đạo không chỉ phát huy được vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam, mà còn nâng tầm quan hệ đối ngoại của quốc gia.

PGS.TS. Ngô Thành Can (Ảnh: Hoàng Bích).

Cùng với đó, ông Can cũng cho rằng cần có những con người đủ bản lĩnh, quyết đoán, sáng tạo và dám chịu trách nhiệm. Bởi lẽ, tinh thần dám nghĩ, dám làm phải luôn đi đôi với dám chịu trách nhiệm và chuẩn mực đạo đức, đây chính là yêu cầu then chốt trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Song song với đó, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được quan tâm. "Không để những cá nhân có sai phạm, hoặc có biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" lọt vào đội ngũ cán bộ, nhất là trong các khâu then chốt về nhân sự", ông Can nhấn mạnh.

Theo ông, công tác này đòi hỏi sự kiên quyết, nghiêm minh, đồng thời cần những con người dũng cảm, bản lĩnh. Như cách ông thường nhấn mạnh, đội ngũ cán bộ phải là những người "có cái đầu tỉnh táo, trái tim nóng và bàn tay sạch" thì mới có thể thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được giao.

"Đây cũng chính là những yêu cầu và kỳ vọng lớn đối với công tác nhân sự", ông Can nói.

Trước băn khoăn về việc tìm kiếm nguồn nhân sự đáp ứng những yêu cầu trên, PGS.TS Ngô Thành Can cho rằng, những con người ấy phải được lựa chọn từ thực tiễn. Qua quá trình công tác, lao động và cống hiến, họ bộc lộ năng lực chuyên môn, có tầm nhìn, trí tuệ, đồng thời thể hiện rõ phẩm chất "có tâm, có trí, có tài".

Đặc biệt, trong quá trình lựa chọn, giới thiệu và tiến cử cán bộ, người tiến cử phải chịu trách nhiệm về sự tiến cử của mình. Đây là một nguyên tắc quan trọng.

Cùng trao đổi về vấn đề này, TS. Bùi Phương Đình – Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công cho rằng, công tác nhân sự là "then chốt của then chốt" trong tiến trình chuẩn bị cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Hội nghị Trung ương 15 đã khép lại với sự thống nhất rất cao của Trung ương trong việc giới thiệu, chuẩn y danh sách nhân sự để trình Đại hội XIV xem xét, quyết định.

"Điều đó cho thấy công tác nhân sự đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao của Trung ương đối với tương lai phát triển của đất nước", ông Đình nhấn mạnh.

TS. Bùi Phương Đình – Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công (Ảnh: Hoàng Bích).

Vấn đề đặt ra hiện nay là kỳ vọng gì ở đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược trong nhiệm kỳ tới. Ông Bùi Phương Đình cho rằng, câu trả lời cần được nhìn từ mong đợi của nhân dân, điều mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh khi phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 13. Theo đó, chỉ có một thước đo duy nhất đối với hiệu quả lãnh đạo, quản lý và điều hành, đó là "mức sống và niềm tin của nhân dân".

"Việc lựa chọn đội ngũ lãnh đạo quản lý cấp chiến lược làm sao đáp ứng được mục tiêu đó. Có được niềm tin và nâng cao mức sống của nhân dân", ông Đình nói.

Nhìn vào đội ngũ lãnh đạo ở cấp Trung ương hiện nay, có thể thấy phần lớn thuộc thế hệ sinh vào khoảng những năm 1970, thậm chí có không ít đồng chí sinh ra sau ngày đất nước thống nhất, trong giai đoạn từ năm 1975 đến những năm 1980. Đây là thế hệ trưởng thành trong hòa bình, được đào tạo bài bản, trải qua thực tiễn công tác phong phú trong thời kỳ đổi mới và hội nhập.

Đây có thể coi là thế hệ đã bắt đầu đạt độ "chín" về bản lĩnh chính trị, đủ sự tự tin và sẵn sàng gánh vác những trọng trách lớn khi được Đảng và nhân dân tin tưởng giao phó.

Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công nhấn mạnh, nền tảng để đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược hoàn thành tốt sứ mệnh lịch sử trong giai đoạn mới chính là sự hội tụ đầy đủ của "Đức - Sức - Tài".

Trong đó, đức là gốc, thể hiện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và tinh thần phụng sự nhân dân; sức là khả năng chịu áp lực, sự dẻo dai về thể chất và tinh thần để đáp ứng yêu cầu công việc ngày càng lớn; còn tài là năng lực tư duy chiến lược, trình độ quản trị hiện đại và khả năng đưa chủ trương, đường lối của Đảng vào cuộc sống.

"Sự kết hợp hài hòa giữa đức, sức và tài chính là điều kiện tiên quyết để thế hệ cán bộ lãnh đạo hôm nay không chỉ "đủ tầm" đảm đương trọng trách, mà còn "đủ lực" dẫn dắt đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới", ông Đình nhấn mạnh.

Con người là trung tâm của quá trình phát triển

Đại hội XIV của Đảng đặt các mục tiêu quan trọng về thể chế, về khoa học công nghệ và con người. Đánh giá về các mục tiêu quan trọng này, ông Bùi Phương Đình cho rằng, 3 mục tiêu lớn thể chế, khoa học công nghệ, con người có mối quan hệ gắn bó hữu cơ, bổ trợ lẫn nhau. Nếu khái quát riêng về thể chế, theo ông, có thể cô đọng trong ba từ then chốt: "giải phóng nguồn lực, điều hướng nguồn lực, hội tụ nguồn lực".

"Trong bất kỳ một giai đoạn phát triển nào sẽ cần có những lĩnh vực ưu tiên phát triển, huy động nguồn lực từ Nhà nước, từ trong dân, từ quốc tế để có hiệu ứng lan tỏa và tạo ra những bước phát triển đột phá. Một thể chế mạnh là sẽ giải phóng nguồn lực, điều hướng nguồn lực và hội tụ được nguồn lực", ông Đình nói.

Về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, có thể thấy rõ những chuyển động rất tích cực thời gian qua, đặc biệt là trên nền tảng Nghị quyết số 57 của Bộ Chính, cùng với các luật sửa đổi về khoa học công nghệ, Luật Giáo dục đại học gắn với Nghị quyết số 71.

Trước hết, khoa học công nghệ đang đứng trước triển vọng lớn để trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, tức là trực tiếp tạo ra sản phẩm phục vụ đời sống con người, chứ không chỉ dừng lại ở vai trò hỗ trợ.

Thứ hai, đổi mới sáng tạo ngày nay không còn bó hẹp trong phòng thí nghiệm hay trong phạm vi doanh nghiệp. Đổi mới sáng tạo cần trở thành một hiện tượng mang tính xã hội, có sức lan tỏa rộng khắp, với sự tham gia của đông đảo người dân. Đổi mới sáng tạo không chỉ phục vụ sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng, mà còn phải gắn với việc nâng cao chất lượng cuộc sống và khả năng hưởng lợi của con người từ quá trình phát triển.

Đối với con người, đã được khẳng định xuyên suốt "con người vừa là mục tiêu, vừa là trung tâm của quá trình phát triển".

Ông Đình chỉ ra, các chính sách an sinh xã hội, cũng như phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đã được thể hiện tại các Nghị quyết như: Nghị quyết số 71 và Nghị quyết số 72, từng bước triển khai khám, chữa bệnh miễn phí định kỳ cho người dân; tiến tới khám chữa bệnh miễn phí và bảo đảm bảo hiểm y tế cho người cao tuổi từ 75 tuổi trở lên… đều cho thấy một định hướng rất rõ ràng phát triển vì phúc lợi con người.

Thông qua các chính sách đó, một mặt, thế hệ người cao tuổi bộ phận ngày càng gia tăng trong bối cảnh già hóa dân số được hưởng thành quả lao động và cống hiến một cách xứng đáng, có điều kiện để sống khỏe mạnh, tích cực, an vui tuổi già. Mặt khác, thế hệ trẻ, đặc biệt là những người sinh từ sau năm 2000, được tạo điều kiện học tập, rèn luyện, phát triển toàn diện về tri thức, kỹ năng sống và nhân cách, để trong 20 năm tới thực sự trở thành những chủ nhân của đất nước.

"Có thể nói, việc con người được hưởng lợi thực chất từ tăng trưởng và phát triển chính là kỳ vọng lớn nhất của tôi đối với quá trình triển khai Nghị quyết Đại hội XIV trong 5 - 10 năm tới", ông Đình nhấn mạnh.

Đầu tư hạ tầng và trang thiết bị, nhất là hạ tầng số, được đẩy mạnh.

PGS.TS Ngô Thành Can cũng tiếp tục khẳng định, những năm qua chúng ta đã đạt được những bước tiến quan trọng về thể chế, có các "nghị quyết trụ cột" về khoa học công nghệ, phát triển kinh tế, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số… tạo động lực thiết lập lộ trình mới cho đất nước tiến lên.

Ông cho rằng, trong giai đoạn hiện nay, tư duy cải cách không còn dừng ở khái niệm "cởi trói" mà chuyển sang tạo động lực phát triển, thiết lập một lộ trình mới để xã hội vận hành thông suốt và tiến lên bền vững. Trọng tâm là tạo điều kiện cho phát triển nguồn nhân lực, kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo, gắn với những chuyển biến rõ nét trong giáo dục, đào tạo và chính sách đối với đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, các viện nghiên cứu và đề tài khoa học.

Bên cạnh đó, việc đầu tư hạ tầng và trang thiết bị, nhất là hạ tầng số, được đẩy mạnh. Nhiều bộ, ngành, địa phương đã tích cực ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển các nền tảng số, với những mô hình tiêu biểu như VNeID, nền tảng an sinh xã hội, bảo hiểm xã hội… tạo ra những kết quả đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra các điểm nghẽn lớn hiện nay, gồm hạn chế về chất lượng nguồn nhân lực, năng lực đổi mới sáng tạo, năng lực hoạch định và thực thi chính sách; hạ tầng kỹ thuật, nhất là hạ tầng số, chưa theo kịp yêu cầu, dẫn đến tình trạng ách tắc trong cung cấp dịch vụ công; nguy cơ mất an ninh mạng, lừa đảo trên không gian mạng còn diễn biến phức tạp.

Theo PGS.TS Ngô Thành Can, để tháo gỡ các điểm nghẽn hiện nay, cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ và thực chất hơn, với những giải pháp đồng bộ.

Trước hết, dù đã đạt nhiều kết quả trong hoàn thiện thể chế và hệ thống pháp luật, nhưng cải cách thể chế vẫn phải tiếp tục, theo hướng tạo hành lang thông thoáng thay cho tư duy "cởi trói". Trọng tâm là đơn giản hóa thủ tục thuế, hành chính, dịch vụ công, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận dễ dàng, giảm thời gian, chi phí, đồng thời mở rộng và nâng cao hiệu quả các chính sách an sinh xã hội.

Thứ hai, cần đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, coi đây là khâu then chốt để giải phóng sức sản xuất của toàn xã hội. Bên cạnh cải cách chính sách tiền lương và cơ chế tạo động lực, phải tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực thực thi và năng lực phát triển của đội ngũ lao động.

Thứ ba, phát triển các nền tảng số phải đi đôi với đầu tư trang thiết bị, hạ tầng kỹ thuật tương xứng. Dù có con người tốt và nền tảng số phù hợp, nhưng nếu máy móc, hạ tầng không đáp ứng thì quá trình chuyển đổi số khó đạt hiệu quả, đòi hỏi đầu tư cụ thể, đồng bộ hơn.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh hội nhập và hợp tác quốc tế, không chỉ trong kinh tế mà cả trong khoa học, công nghệ, đào tạo, bồi dưỡng, trao đổi tri thức và triển khai các chương trình phát triển.

Đặc biệt, PGS.TS Ngô Thành Can nhấn mạnh, bên cạnh hoàn thiện thể chế và đầu tư hạ tầng, phải chú trọng xây dựng đạo đức và văn hóa trong xã hội, nhất là trên không gian mạng. Mục tiêu không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà là hình thành ý thức, thói quen và trách nhiệm xã hội trong sử dụng công nghệ, góp phần bảo đảm an sinh, an ninh và sự phát triển bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số.

(Còn tiếp)