Hà Nội được trao cơ chế đặc thù chưa từng có

Sáng 8/6, Hội Luật gia Tp.Hà Nội phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Thanh Trì (Hà Nội) tổ chức hội nghị tuyên truyền Luật Thủ đô và trợ giúp pháp lý miễn phí cho người dân.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Quốc Tuấn, báo cáo viên của Hội Luật gia Tp.Hà Nội, cho biết việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tạo khuôn khổ pháp lý vượt trội để tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển Thủ đô.

Ông Nguyễn Quốc Tuấn, báo cáo viên của Hội Luật gia Tp.Hà Nội tại hội nghị.

Theo ông Tuấn, điểm nổi bật nhất của Luật Thủ đô là trao cho Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù về tổ chức bộ máy, biên chế, tài chính, ngân sách, đầu tư và quy hoạch. Đây là mức phân quyền lớn chưa từng có, giúp thành phố chủ động hơn trong quản lý và phát triển.

Luật Thủ đô tập trung vào 5 nhóm chính sách lớn gồm: Phân quyền toàn diện cho chính quyền thành phố; xây dựng cơ chế tài chính đặc thù; phát triển đô thị và quy hoạch dài hạn; thu hút nhân tài, khoa học công nghệ; và cho phép thí điểm các chính sách mới nhằm tạo đột phá trong phát triển.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Luật Thủ đô được ưu tiên áp dụng trong trường hợp có quy định khác với các luật khác về cùng một vấn đề. Theo ông Tuấn, cơ chế này giúp Hà Nội tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong quản lý đô thị, đất đai, môi trường và đầu tư.

Hội nghị thu hút sự tâm của đông đảo người dân đến nghe tuyên truyền và tư vấn pháp luật miễn phí.

Ông dẫn ví dụ, Luật Thủ đô cho phép khai thác hiệu quả đất bãi sông, bãi nổi để phục vụ phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm và không gian công cộng theo quy hoạch, trong khi nhiều quy định của pháp luật hiện hành còn hạn chế việc khai thác các khu vực này.

Theo báo cáo viên, Luật Thủ đô còn mở ra cơ chế thí điểm những chính sách mới chưa được quy định trong pháp luật hiện hành để tạo động lực phát triển. 

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Thủ đô là hệ thống chính sách ưu đãi nhằm thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư, các tổ chức khoa học - công nghệ và nhân lực chất lượng cao tham gia phát triển Thủ đô.

Đối với các dự án thuộc diện khuyến khích đầu tư, doanh nghiệp được miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 10 năm đầu. Sau thời gian này, doanh nghiệp tiếp tục được giảm 50% tiền thuê đất, thuê mặt nước cho thời gian còn lại của dự án. Đây được xem là chính sách hỗ trợ mạnh mẽ nhằm giảm chi phí đầu tư và tạo động lực cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Hà Nội.

Người dân tập trung lắng nghe thông tin tuyên truyền.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, tổ chức khoa học - công nghệ và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp được giảm 50% chi phí thuê mặt bằng sản xuất, kinh doanh tại các trung tâm đổi mới sáng tạo của thành phố. Chính sách này nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp và thu hút các dự án công nghệ cao.

Về chính sách thuế, Luật Thủ đô áp dụng nhiều ưu đãi vượt trội. Các dự án thuộc diện khuyến khích đầu tư được hưởng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ 5%, thấp hơn đáng kể so với mức thuế thông thường hiện nay. Đồng thời, doanh nghiệp còn được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu, sau đó giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Ngoài ra, thành phố cũng có cơ chế hỗ trợ đối với các dự án ứng dụng công nghệ hiện đại. Những doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị, dây chuyền công nghệ phục vụ các công trình hạ tầng như bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ xe thông minh nhiều tầng hoặc các dự án công nghệ cao được miễn 100% thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị thuộc diện ưu đãi.

Không chỉ ưu đãi về tài chính và đầu tư, Luật Thủ đô còn dành riêng một chương quy định về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài. Theo ông Tuấn, để Hà Nội phát triển nhanh và bền vững, nguồn nhân lực chất lượng cao và đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học giữ vai trò đặc biệt quan trọng. 

Nhiều lĩnh vực vi phạm hành chính bị phạt gấp đôi quy định chung

Bên cạnh những ưu đãi, nội dung được nhiều người dân quan tâm và được báo cáo viên lưu ý là Luật Thủ đô cho phép HĐND Tp.Hà Nội quy định mức xử phạt vi phạm hành chính cao hơn mức chung của cả nước trong một số lĩnh vực đặc thù.

Theo ông Tuấn, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng, PCCC, bởi thời gian qua Hà Nội xảy ra nhiều vụ cháy gây hậu quả chết người nghiêm trọng, mà nguyên nhân từ vi phạm trong xây dựng, không đảm bảo PCCC.

Cụ thể, theo Luật Thủ đô mức phạt có thể cao gấp đôi mức phạt do Chính phủ quy định được áp dụng đối với 10 lĩnh vực gồm: Văn hóa, quảng cáo, đất đai, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm, giao thông đường bộ, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự và an toàn xã hội.

Ông Tuấn đã nêu ví dụ trong lĩnh vực đất đai, hành vi lấn chiếm đất phi nông nghiệp, tuỳ theo diện tích có thể bị xử phạt từ 10-30 triệu đồng. Khi áp dụng cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô, mức phạt có thể tăng lên từ 20-60 triệu đồng.

Người dân được tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý miễn phí trong chương trình hội nghị.

Đối với lĩnh vực xây dựng, hành vi thi công công trình gây lún, nứt, hư hỏng công trình lân cận hoặc có nguy cơ gây sụp đổ hiện bị xử phạt từ 30-40 triệu đồng đối với nhà ở riêng lẻ. Theo quy định mức xử phạt tại Hà Nội có thể tăng lên từ 60-80 triệu đồng nhằm nâng cao tính răn đe và phòng ngừa vi phạm.

Báo cáo viên cũng nhấn mạnh những bài học từ các vụ việc vi phạm nghiêm trọng về xây dựng và phòng cháy, chữa cháy từng xảy ra trên địa bàn Hà Nội, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Theo ông, việc trao cho Hà Nội quyền áp dụng mức xử phạt cao hơn không nhằm tăng gánh nặng cho người dân mà nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, bảo đảm an toàn cộng đồng và xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại.

Tại hội nghị, nhiều người dân đã trực tiếp trao đổi với các luật gia, luật sư để được tư vấn, trợ giúp pháp lý miễn phí. Các nội dung được quan tâm nhiều nhất liên quan đến bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, điều kiện tái định cư, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện các dự án trên địa bàn.

Thông qua hoạt động tư vấn, người dân không chỉ được giải đáp những vướng mắc cụ thể mà còn được nâng cao hiểu biết pháp luật, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình. 

Đây cũng là dịp để các cơ quan, tổ chức nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, góp phần hạn chế khiếu nại, tranh chấp kéo dài và nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại cơ sở.

Đặng Ngọc Thủy