Hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp trong bối cảnh hội nhập

Ngày 25/5, tại Hà Nội, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp với Hội Luật gia Việt Nam tổ chức Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 (Vietnam ADR Week 2026).

Sự kiện quy tụ đông đảo chuyên gia, luật sư, doanh nghiệp và tổ chức trọng tài trong nước, quốc tế nhằm thúc đẩy phát triển các phương thức giải quyết tranh chấp hiện đại, tiệm cận chuẩn mực quốc tế, thúc đẩy cơ chế giải quyết tranh chấp minh bạch, hiện đại, hỗ trợ môi trường đầu tư, kinh doanh trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

Sự kiện có sự tham dự của ông Mai Lương Khôi - Thứ trưởng Bộ Tư pháp; ông Nguyễn Thanh Tuyên - Vụ trưởng Vụ Pháp luật quốc tế, Bộ Tư pháp. Về phía Ban tổ chức có GS.TS.Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam; ông Nguyễn Khánh Ngọc - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam…

Sự kiện quy tụ đông đảo chuyên gia, luật sư, doanh nghiệp và tổ chức trọng tài trong nước.

Vietnam ADR Week 2026 diễn ra từ ngày 25 - 29/5 tại Hà Nội và Tp.HCM với chủ đề "Trọng tài và ADR: Vươn tầm cao mới". Chuỗi hoạt động gồm các hội thảo, tọa đàm chuyên sâu về cải cách thủ tục trọng tài, hòa giải thương mại, đầu tư quốc tế, tài chính, FinTech, chuyển đổi số trong ADR và xu hướng phát triển mới của thị trường dịch vụ pháp lý khu vực.

Phát biểu tại chương trình, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế sâu rộng, trọng tài và hòa giải thương mại ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Ông Mai Lương Khôi - Thứ trưởng Bộ Tư pháp phát biểu tại chương trình.

Theo ông, một nền kinh tế phát triển bền vững không chỉ cần nguồn lực và công nghệ mà còn đòi hỏi môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, bảo đảm quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả.

Việc giải quyết tranh chấp kịp thời, công bằng sẽ góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư đối với môi trường pháp lý Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho rằng, cùng với sự phát triển của kinh tế số, thương mại điện tử, dữ liệu, sở hữu trí tuệ và các mô hình kinh doanh mới, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế về trọng tài và hòa giải thương mại theo hướng đồng bộ, khả thi và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động trọng tài, hòa giải; đồng thời nâng cao hiệu quả thi hành phán quyết trọng tài nhằm bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tranh chấp.

Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, tòa án, cơ quan thi hành án dân sự với các tổ chức trọng tài, hòa giải; đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ trọng tài viên, hòa giải viên và chuyên gia pháp lý để đáp ứng yêu cầu giải quyết các tranh chấp ngày càng đa dạng, phức tạp.

Vai trò ngày càng quan trọng của trọng tài và hòa giải

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Nguyễn Khánh Ngọc - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho biết, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động đầu tư, kinh doanh, các tranh chấp thương mại cũng gia tăng cả về số lượng và mức độ phức tạp. Trong bối cảnh đó, xây dựng cơ chế phòng ngừa và giải quyết tranh chấp hiệu quả là yêu cầu quan trọng đối với mỗi quốc gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Theo ông Ngọc, các nghiên cứu gần đây cho thấy môi trường pháp lý minh bạch, cơ chế giải quyết tranh chấp công bằng, tôn trọng thỏa thuận của các bên và có chi phí hợp lý luôn là yếu tố then chốt thúc đẩy đầu tư, kinh doanh phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Khánh Ngọc - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam phát biểu khai mạc.

Ông đánh giá cao vai trò tiên phong của VIAC trong việc thúc đẩy phát triển trọng tài thương mại tại Việt Nam, đặc biệt là việc ban hành Quy tắc Tố tụng Trọng tài VIAC 2026 với nhiều sửa đổi, bổ sung theo hướng hiện đại, linh hoạt và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhấn mạnh, Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn mà còn góp phần khẳng định vị trí, vai trò ngày càng quan trọng của trọng tài và hòa giải trong cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam.

Các hoạt động trong khuôn khổ tuần lễ cũng tạo cơ hội để các tổ chức, chuyên gia và doanh nghiệp cập nhật xu hướng phát triển của trọng tài, hòa giải trên thế giới, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia đang cải cách mạnh mẽ để thích ứng với sự phát triển của khoa học công nghệ và yêu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp.

Ông Ngọc cho rằng, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao năng lực nội tại của các tổ chức trọng tài, hòa giải để đủ khả năng xử lý các tranh chấp lớn, phức tạp, đồng thời từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của các trung tâm trọng tài Việt Nam.

Với vai trò là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp của giới luật gia, Hội Luật gia Việt Nam thời gian qua đã tích cực tham gia nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Luật Trọng tài thương mại; phối hợp tổ chức nhiều hoạt động tổng kết thực tiễn, hội thảo, tọa đàm và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế nhằm góp phần hoàn thiện thể chế pháp luật về trọng tài và hòa giải tại Việt Nam.

GS.TS Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch VIAC khai mạc.

GS.TS Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch VIAC cho biết, thương mại và đầu tư quốc tế hiện đang biến động mạnh dưới tác động của chuyển dịch chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ. Điều này khiến các tranh chấp thương mại ngày càng gia tăng về quy mô, tính chất phức tạp và yếu tố xuyên biên giới.

Trong bối cảnh đó, trọng tài, hòa giải và các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (ADR) ngày càng trở thành cơ chế phù hợp nhờ tính linh hoạt, hiệu quả và khả năng tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Theo ông Lê Hồng Hạnh, châu Á đang nổi lên là khu vực phát triển năng động của tài phán trọng tài và ADR, mở ra nhiều cơ hội cho các nền tài phán mới nổi như Việt Nam. Vì vậy, việc nâng cao chất lượng hoạt động trọng tài và ADR có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường pháp lý Việt Nam.

Chủ tịch VIAC khẳng định, Trung tâm sẽ tiếp tục thúc đẩy các hoạt động cải cách, trong đó có việc ban hành Quy tắc Tố tụng Trọng tài VIAC 2026 theo hướng hiện đại, linh hoạt và phù hợp hơn với thực tiễn giải quyết tranh chấp hiện nay.

Đặng Ngọc Thủy