Chủ tịch Nguyễn Văn Quyền phát biểu khai mạc buổi hội thảo

Tham dự Hội thảo, về phía Trung ương Hội Luật gia Việt Nam có đồng chí: Nguyễn Văn Quyền, Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam và các Phó Chủ tịch: Lê Minh Tâm, Dương Thành Bắc, Lê Thị Kim Thanh. Về phía Bộ Công an có Nguyễn Ngọc Anh, Cục trưởng V19, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia Bộ Công an; đại diện một số bộ, ngành, trường đại học; các cơ quan ở Hà Nội; đại diện các đơn vị trực thuộc Trung ương Hội Luật gia Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Nguyễn Văn Quyền cho rằng, việc sửa đổi một số điều của Luật Thi hành án Hình sự và Luật Đặc xá (sửa đổi) là cần thiết. Theo chương trình làm việc của Quốc hội, thì Luật Đặc xá (sửa đổi) lần này sẽ được trình ra Quốc hội tại kỳ họp thứ năm để thảo luận, Luật Thi hành án Hình sự sẽ được trình vào các kỳ họp thứ bảy, thứ tám năm 2019. Do đó, mong muốn buổi hội thảo sẽ tiếp thu được nhiều ý kiến bổ ích, phù hợp với thực tiễn để kiến nghị Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập dự án luật sớm hoàn chỉnh để trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Trung tướng, GS.TS. Nguyễn Ngọc Anh phát biểu

Thảo luận về sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án hình sự, đa số ý kiến đều nhất trí cao chủ trương sửa đổi, bổ sung Luật Thi hành án hình sự 2010 nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược Cải cách tư pháp đến năm 2020 và cụ thể hóa Hiến pháp năm 2013 về quyền con người, quyền công dân và những chế định mới trong Bộ luật hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, đồng thời, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, khắc phục những khó khăn, bất cập trong công tác thi hành án hình sự.

Về tên Luật, đa số ý kiến cho rằng, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án hình sự lần này sửa đổi nhiều điều khoản, bên cạnh đó, đã bổ sung thêm nhiều chế định mới để phù hợp với Hiến pháp 2013, Bộ luật hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và nhiều văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành khác, do đó, cần phải được nâng tầm lên thành Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi). Cũng có đại biểu cho rằng, Bộ Công an nên cân nhắc nghiên cứu, hoàn thiện và nâng Luật Thi hành án hình sự lên thành Bộ luật Thi hành án hình sự.

Về Phạm vi điều chỉnh, việc bổ sung cụm từ “…về thi hành án…” trong Điều này là chưa phù hợp, thiếu rõ ràng và có thể gây nhầm lẫn với quy định “…và đã có quyết định thi hành án” tại khoản 1 Điều 3. Bên cạnh đó, các quy định về quyền và nghĩa vụ của người chấp hành án chưa được thể hiện rõ nét trong phạm vi điều chỉnh nên cần cân nhắc bổ sung để bảo đảm phù hợp với các quy định của Hiến pháp và các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành khác.

Về cơ quan có thẩm quyền thi hành án đối với pháp nhân thương mại, có ý kiến cho rằng, Luật Thi hành án hình sự phải xác định rõ cơ quan nào là cơ quan nhà nước có thẩm quyền thi hành án hình sự đối với pháp nhân thương mại bị kết án, đồng thời làm rõ vị trí, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực hoạt động của pháp nhân thương mại để làm cơ sở mở rộng chủ thể có thẩm quyền thi hành án đối với pháp nhân thương mại.

Về các điều khoản Luật giao cho Chính phủ quy định chi tiết, đa số các ý kiến cho rằng, dự thảo Luật này có khá nhiều điều khoản giao cho Chính phủ quy định chi tiết (16 điều) và có những điều liên quan đến khoản 2 điều 14 của Hiến pháp 2013 về quyền con người, quyền công dân. Do đó, đề nghị cần rà soát thật kỹ và quy định cụ thể hơn, chỉ nên để một vài điều, điểm đặc biệt quan trọng và cần thiết giao cho Chính phủ quy định theo đúng Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Về vấn đề này, Hội Luật gia Việt Nam nhất trí với ý kiến trên, đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu, cân nhắc và chỉnh lý hoàn thiện dự thảo.

Các đại biểu tham dự buổi hội thảo

Đối với dự thảo Luật Đặc xá (sửa đổi), đa số ý kiến đều nhất trí cao chủ trương sửa đổi, bổ sung Luật Đặc xá nhằm cụ thể hóa Hiến pháp năm 2013 về quyền con người, quyền công dân và những chế định mới trong Bộ luật hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, đồng thời, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, khắc phục những khó khăn, bất cập trong công tác xét đặc xá thời gian qua.

Về nguyên tắc thực hiện đặc xá (Điều 3), có ý kiến cho rằng, bên cạnh ba (3) nguyên tắc được quy định, dự thảo nên bổ sung thêm một nguyên tắc  “bảo đảm đúng người, đúng tội, đúng đối tượng và đủ tiêu chuẩn”. Cũng có ý kiến cho rằng, ngoài việc bảo đảm đúng người, đúng tội, đúng đối tượng và đủ tiêu chuẩn thì cần đề cao hiệu quả phòng ngừa và tính hướng thiện theo tinh thần Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ chính trị.

Về thời điểm đặc xá (Điều 5), đa số ý kiến đều nhất trí khoản 1 dự thảo cần quy định cụ thể sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước là ngày 2/9 hằng năm và mỗi năm chỉ thực hiện 01 đợt đặc xá. Ngoài ra, khoản 2 nên quy định giao Chính phủ phối hợp với Tòa án Nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao đề xuất những trường hợp đặc biệt cụ thể để Chủ tịch nước dễ xem xét, quyết định. Cũng có ý kiến cho rằng,  chỉ nên quy định đặc xá từ 3-5 năm/ 1 lần, tránh đặc xá nhiều trùng với tha tù trước thời hạn dẫn đến gây mất trật tự an toàn xã hội.

Về điều kiện được đề nghị đặc xá (Điều 10), đa số ý kiến cho rằng, điều 10 đã được sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng, tuy nhiên cách thể hiện tại điểm b điều 10 quá dài và khó hiểu.

Về các trường hợp không đề nghị đặc xá (Điều 11), đề nghị bổ sung trường hợp người được tha tù trước thời hạn có điều kiện đã được hưởng môt lần đặc xá rồi thì khi tái phạm tội không được hưởng lần thứ hai. Bên cạnh đó bổ sung thêm trường hợp đặc xá tái phạm tội cũng không được đề nghị đặc xá lần hai.

Phát biểu kết luận hội thảo, đồng chí Nguyễn Văn Quyền một lần nữa khẳng định đây là hai dự án luật rất quan trọng và các dự thảo luật đã đi đúng hướng theo tinh thần cải cách tư pháp, bảo đảm quyền con người đã được quy định rõ trong Hiến pháp năm 2013. Thay mặt Hội Luật gia Việt Nam, Cục V19, Bộ Công an, Chi hội Luật gia Bộ Công an đồng chí ghi nhận những ý kiến đóng góp chất lượng của các đại biểu góp phần cùng Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập hoàn thiện các bản dự thảo để trình Quốc hội xem xét, thông qua trong thời gian tới./.

Tạ Tốn.