Vai trò quan trọng của ngành tòa án trong bảo vệ môi trường

Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến kết nối tới 13 điểm cầu tại các toà án khu vực, tạo điều kiện để toàn ngành tiếp nhận thông tin pháp luật một cách đồng bộ, thống nhất và hiệu quả.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh các hành vi vi phạm pháp luật môi trường có xu hướng gia tăng từ khí thải giao thông, nước thải công nghiệp chưa xử lý, cho đến rác thải sinh hoạt và rác thải nhựa. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống người dân mà còn tác động trực tiếp đến định hướng phát triển bền vững của thành phố.

Ông Nguyễn Văn Chất - Phó Chánh án TAND Tp.Hải Phòng, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia TAND Tp.Hải Phòng phát biểu khai mạc hội nghị.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Văn Chất - Phó Chánh án TAND Tp.Hải Phòng, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia TAND thành phố nhấn mạnh rằng bảo vệ môi trường đã trở thành nhiệm vụ xuyên suốt của hệ thống tư pháp.

Những năm gần đây, số lượng vụ án dân sự, hành chính và kinh doanh thương mại liên quan đến môi trường mà Tòa án phải thụ lý tăng mạnh, đặt ra yêu cầu đội ngũ thẩm phán, thư ký phải nắm chắc những điểm mới của pháp luật.

Ông Chất khẳng định: "Năng lực pháp lý về môi trường của cán bộ tòa án chính là yếu tố quyết định để bảo vệ quyền lợi người dân, bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật và nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm".

Hướng đến phát triển bền vững

Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Mai - Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Hải Phòng đã trình bày chuyên đề chính, phân tích sâu các nội dung đổi mới của Luật Bảo vệ môi trường 2020.

Theo bà Mai, một trong những điểm tiến bộ của Luật là việc đưa khái niệm kinh tế tuần hoàn vào chính sách pháp luật, thúc đẩy doanh nghiệp và địa phương chuyển sang mô hình sản xuất tái sử dụng tài nguyên, giảm phát thải. Luật cũng phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát môi trường hiệu quả hơn.

Bà Nguyễn Thị Mai - Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Hải Phòng phân tích các đổi mới của Luật Bảo vệ môi trường 2020.

Quy trình đánh giá tác động môi trường được siết chặt với yêu cầu minh bạch hơn trong tham vấn cộng đồng, phân loại dự án và các mức độ rủi ro. Đặc biệt, Luật đã luật hóa chủ trương lồng ghép mục tiêu bảo vệ môi trường vào quy hoạch kinh tế – xã hội, hướng đến sự hài hòa giữa phát triển và gìn giữ tài nguyên.

Trong phần báo cáo chuyên sâu, hội nghị dành thời lượng phân tích thực trạng môi trường Hải Phòng giai đoạn 2023–2025. Nhiều tuyến phố trung tâm ghi nhận nồng độ bụi mịn vượt ngưỡng cho phép; các sông lớn như Lạch Tray, Rế, Cấm… tiếp tục chịu áp lực từ nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa xử lý.

Mỗi ngày, thành phố phát sinh khoảng 1.000 tấn rác thải sinh hoạt nhưng tỷ lệ phân loại tại nguồn còn thấp, khiến việc xử lý chủ yếu vẫn dựa vào chôn lấp hoặc đốt, gây áp lực lớn lên hạ tầng môi trường. Ở Đồ Sơn và Cát Bà, rác thải nhựa tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái ven biển và du lịch.

Những cảnh báo trên cho thấy nếu không tăng cường công tác quản lý, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm, Hải Phòng sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức môi trường nghiêm trọng.

Hội nghị được đánh giá là hoạt động thiết thực nhằm nâng cao năng lực pháp lý của đội ngũ thẩm phán, cán bộ Tòa án trong bối cảnh Luật Bảo vệ môi trường có nhiều đổi mới chiến lược.

Trong thời gian tới, Hội Luật gia Tp.Hải Phòng sẽ tiếp tục phối hợp với TAND thành phố tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về kiểm soát ô nhiễm nguồn nước, quản lý rác thải nhựa, trách nhiệm hình sự trong lĩnh vực môi trường và thực thi mô hình kinh tế tuần hoàn.

Với vai trò trung tâm trong hoạt động xét xử, hệ thống Tòa án Hải Phòng được kỳ vọng tiếp tục xử lý nghiêm các vụ án môi trường, giải quyết tranh chấp kịp thời, bảo đảm quyền lợi của người dân và đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của thành phố.

Đặc biệt, sự phối hợp chặt chẽ giữa 2 đơn vị sẽ góp phần xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc cho mục tiêu phát triển bền vững của Hải Phòng trong những năm tới.

Thanh Nhung