Từ đặc thù địa bàn đến yêu cầu đặc biệt của công tác pháp luật

An Giang là tỉnh biên giới Tây Nam của Tổ quốc, có đường biên tiếp giáp dài với Campuchia, địa bàn rộng, dân cư đa dạng với bốn dân tộc chủ yếu Kinh, Khmer, Chăm và Hoa cùng sinh sống, đan xen tại nhiều khu vực, nhất là vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa.

Sự đa dạng về dân tộc, tôn giáo, phong tục, tập quán vừa tạo nên bản sắc văn hóa đặc trưng, vừa đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) ở cơ sở.

Thực tiễn cho thấy, nơi nào công tác PBGDPL được triển khai bài bản, phù hợp thì nơi đó nhận thức pháp luật của người dân được nâng lên rõ rệt.

Tại nhiều xã biên giới của tỉnh An Giang, đồng bào dân tộc thiểu số đã chủ động hơn trong việc tìm hiểu và chấp hành pháp luật về xuất nhập cảnh, quản lý đất đai, hôn nhân – gia đình, tôn giáo; tình trạng vi phạm pháp luật, khiếu kiện kéo dài, tranh chấp phức tạp từng bước được hạn chế, giải quyết ngay từ cơ sở.

Đông đảo người dân nghe phổ biến pháp luật tại An Giang.

Pháp luật không còn là những quy định khô cứng trên giấy, mà từng bước trở thành "điểm tựa" để người dân tự điều chỉnh hành vi, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời tích cực phối hợp với chính quyền, lực lượng chức năng trong phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với các hành vi vi phạm, nhất là các loại tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến khu vực biên giới.

Bám sát định hướng của Hội Luật gia Việt Nam, các cấp Hội Luật gia trong tỉnh An Giang đã xác định công tác PBGDPL là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên.

Trong đó, Hội Luật gia giữ vai trò nòng cốt trong việc đưa pháp luật đến với nhân dân, đặc biệt là đồng bào vùng biên giới, vùng dân tộc thiểu số. Công tác này được triển khai gắn chặt với yêu cầu giữ vững ổn định chính trị – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.

Trong điều kiện giao lưu, mua bán, qua lại biên giới diễn ra thường xuyên, PBGDPL được xác định là giải pháp nền tảng để xây dựng "thế trận biên phòng toàn dân", phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong bảo vệ chủ quyền, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và ổn định lâu dài vùng biên giới tỉnh An Giang.

Chia sẻ với Người Đưa Tin, luật gia Cao Thanh Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh An Giang khẳng định: "Từ thực tiễn tại các xã biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Hội Luật gia tỉnh An Giang xác định rõ vai trò là lực lượng nòng cốt, trực tiếp đưa pháp luật đến với Nhân dân bằng những cách làm thiết thực, linh hoạt và sát thực tiễn. PBGDPL chỉ thực sự hiệu quả khi người dân hiểu được, tin được và vận dụng được vào đời sống hằng ngày".

Luật gia Cao Thanh Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh An Giang.

Theo Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh An Giang, nội dung tuyên truyền luôn được lựa chọn theo phương châm gắn trực tiếp với quyền, lợi ích và những vấn đề người dân thường xuyên quan tâm. Các lĩnh vực như đất đai, hôn nhân – gia đình, thừa kế, tôn giáo, xuất nhập cảnh, phòng chống buôn lậu, tội phạm, khiếu nại, tố cáo, chính sách an sinh xã hội được ưu tiên hàng đầu.

"Chúng tôi không tuyên truyền chung chung, mà tập trung giúp người dân hiểu đúng, làm đúng và biết cách tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình", luật gia Cao Thanh Sơn nhấn mạnh.

Về hình thức, Hội Luật gia tỉnh An Giang triển khai PBGDPL theo hướng "đưa pháp luật về tận cơ sở", thông qua các buổi tuyên truyền tại ấp, khóm, nhà văn hóa, cơ sở tôn giáo; tổ chức tư vấn pháp luật lưu động, trợ giúp pháp lý miễn phí, giải đáp cụ thể từng vụ việc phát sinh.

Đội ngũ luật gia, với lợi thế am hiểu pháp luật, gần dân, hiểu phong tục, tập quán địa phương, đã phát huy hiệu quả vai trò "cầu nối" giữa pháp luật và Nhân dân.

Việc lồng ghép PBGDPL với sinh hoạt cộng đồng, lễ hội truyền thống, cùng sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền, lực lượng vũ trang, người có uy tín, chức sắc tôn giáo đã giúp pháp luật thấm sâu vào đời sống xã hội, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành vi chấp hành pháp luật của Nhân dân vùng biên giới.

Lực lượng nòng cốt nơi tuyến đầu

Bước vào giai đoạn 2026–2030, Hội Luật gia tỉnh An Giang tiếp tục xác định đổi mới mạnh mẽ công tác PBGDPL là yêu cầu tất yếu nhằm đáp ứng nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền và phòng ngừa vi phạm pháp luật ngay từ cơ sở.

Theo luật gia Cao Thanh Sơn, trọng tâm trước hết là đổi mới nội dung theo hướng "đúng và trúng", tập trung vào các lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm ở vùng biên giới như đất đai, hôn nhân – gia đình, tôn giáo, xuất nhập cảnh, phòng chống buôn lậu, tội phạm xuyên biên giới; đồng thời kịp thời cập nhật các quy định pháp luật mới, chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân.

Nội dung tuyên truyền được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, gắn với tình huống thực tế để người dân dễ tiếp thu, dễ áp dụng.

Luật gia Cao Thanh Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh An Giang (giữa) cùng đại diện Bộ đội Biên Phòng, TAND, Sở Tư pháp, Công an tỉnh An Giang tại buổi tọa đàm. (Ảnh: Thanh Lâm).

Song song đó, Hội tiếp tục đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, kết hợp giữa tuyên truyền trực tiếp, tư vấn pháp luật lưu động với ứng dụng công nghệ thông tin, truyền thông cơ sở, các nhóm thông tin cộng đồng; lồng ghép PBGDPL với sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, lễ hội truyền thống.

Một giải pháp then chốt khác là nâng cao chất lượng đội ngũ luật gia, báo cáo viên pháp luật ở cơ sở. Hội chú trọng bồi dưỡng kỹ năng truyền đạt, tư vấn, xử lý tình huống pháp lý; phát huy lợi thế của luật gia là người địa phương, am hiểu phong tục, tập quán, ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số để nâng cao tính thuyết phục và hiệu quả tuyên truyền.

Cùng với đó, Hội Luật gia tỉnh An Giang tiếp tục tăng cường phối hợp liên ngành với chính quyền, lực lượng vũ trang, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, người có uy tín, chức sắc tôn giáo; gắn PBGDPL với trợ giúp pháp lý và giải quyết vụ việc cụ thể ngay từ cơ sở, qua đó bảo đảm tính thực chất, bền vững của công tác PBGDPL.

Với định hướng đúng đắn và hệ thống giải pháp đồng bộ, Hội Luật gia tỉnh An Giang tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở vùng biên giới.

Qua đó, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, củng cố thế trận biên phòng toàn dân, xây dựng vùng biên giới An Giang ngày càng ổn định, an toàn và phát triển bền vững xứng đáng là "phên giậu" vững chắc nơi tuyến đầu Tây Nam của Tổ quốc.

Trần Tuấn - Đoàn Vũ