Từ Hòa Vang hình thành "điểm tựa pháp lý" tại cơ sở

Mới đây, Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức công bố quyết định thành lập Chi hội Luật gia xã Hòa Vang, đồng thời kết nạp các hội viên mới. Đây là chi hội cấp xã đầu tiên được kiện toàn trong giai đoạn triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đánh dấu bước chuyển từ chủ trương sang hành động cụ thể.

Hòa Vang là địa bàn có nhiều đặc thù: diện tích rộng, tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều dự án lớn đang triển khai, kéo theo hàng loạt vấn đề pháp lý phát sinh như giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, khiếu nại, tranh chấp dân sự. Trong bối cảnh đó, việc hình thành một tổ chức luật gia "tại chỗ" được xem là cần thiết để hỗ trợ chính quyền và người dân.

Chi hội Luật gia xã Hòa Vang được thành lập, là chi hội cấp xã đầu tiên được kiện toàn trong giai đoạn triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đánh dấu bước chuyển từ chủ trương sang hành động cụ thể.

Ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, cho rằng việc thành lập chi hội không chỉ mang ý nghĩa tổ chức, mà còn là yêu cầu thực tiễn từ cơ sở.

"Chi hội luật gia tại xã Hòa Vang sẽ là lực lượng trực tiếp tham gia tư vấn, tuyên truyền pháp luật, hòa giải tranh chấp và hỗ trợ chính quyền trong quá trình xử lý công việc. Đây là cách đưa pháp luật đến gần dân nhất, kịp thời nhất", ông Sơn nói.

Theo ông, khi các xã, phường sau sắp xếp có quy mô lớn hơn, khối lượng công việc gia tăng, nếu thiếu lực lượng am hiểu pháp luật ngay tại địa bàn, nhiều vấn đề có thể bị xử lý chậm hoặc không đúng quy định. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Việc thành lập chi hội vì vậy được định hướng như một "thiết chế pháp lý tại chỗ", giúp tăng khả năng tự giải quyết vấn đề của cơ sở, giảm áp lực cho cấp trên.

Kiện toàn đồng bộ tổ chức hội ở xã, phường, đưa pháp luật "đi cùng" đời sống dân cư

Từ mô hình tại Hòa Vang, Hội Luật gia Đà Nẵng đang triển khai kế hoạch kiện toàn tổ chức hội trên toàn địa bàn, đặc biệt tại các xã, phường vừa sắp xếp lại theo chủ trương chung.

Trước đó, Hội đã hoàn tất việc sắp xếp, củng cố tổ chức sau hợp nhất, kiện toàn các ban chuyên môn và trung tâm trực thuộc. Giai đoạn tiếp theo được xác định là "đưa lực lượng xuống cơ sở", thông qua việc thành lập mới hoặc củng cố các chi hội luật gia tại xã, phường.

Các chi hội được tổ chức theo hướng tinh gọn nhưng hiệu quả, tập hợp những người có chuyên môn pháp lý như cán bộ công chức, luật sư, chuyên viên pháp chế, người từng công tác trong ngành tư pháp. Đây là lực lượng nòng cốt để triển khai các hoạt động tư vấn, hỗ trợ pháp lý tại địa phương.

Ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng.

Ông Nguyễn Bá Sơn cho biết, mục tiêu của việc kiện toàn không phải là mở rộng về số lượng một cách hình thức, mà là nâng cao chất lượng hoạt động.

"Chúng tôi đặt yêu cầu mỗi chi hội phải hoạt động thực chất, gắn với nhu cầu của địa phương. Hội viên không chỉ sinh hoạt mà phải tham gia giải quyết công việc cụ thể, từ tư vấn pháp luật đến hỗ trợ chính quyền", ông Sơn nói.

Đáng chú ý, Hội đang triển khai mô hình "luật gia đồng hành cùng chính quyền", trong đó các luật gia được phân công trực tiếp hỗ trợ UBND xã, phường trong việc rà soát hồ sơ, góp ý văn bản, tư vấn quy trình xử lý và cảnh báo rủi ro pháp lý.

Mô hình này được kỳ vọng sẽ giúp chuẩn hóa hoạt động quản lý nhà nước ở cơ sở, giảm sai sót trong quá trình giải quyết công việc, nhất là trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, xây dựng.

Một trong những mục tiêu quan trọng của việc kiện toàn tổ chức Hội Luật gia ở cơ sở là nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật của người dân.

Thông qua các chi hội, hoạt động tư vấn pháp luật được tổ chức thường xuyên hơn, ngay tại xã, phường hoặc thôn, tổ dân phố. Người dân có thể trực tiếp gặp luật gia để được hướng dẫn thủ tục hành chính, giải đáp vướng mắc mà không cần đi xa hoặc tìm đến dịch vụ pháp lý tốn kém.

Tại Hòa Vang, sau khi thành lập, Chi hội Luật gia đã xây dựng kế hoạch tổ chức các buổi tư vấn định kỳ, kết hợp tuyên truyền pháp luật về đất đai, dân sự, hôn nhân gia đình – những lĩnh vực gắn với đời sống người dân.

Ngoài ra, chi hội còn tham gia công tác hòa giải ở cơ sở, góp phần giải quyết tranh chấp ngay từ đầu, hạn chế khiếu kiện vượt cấp. Đây là nhiệm vụ được đánh giá có ý nghĩa lớn trong việc giữ ổn định xã hội và giảm áp lực cho hệ thống tư pháp.

Không chỉ hỗ trợ người dân, các chi hội còn tham gia phản biện xã hội, góp ý chính sách và giám sát việc thực thi pháp luật tại địa phương. Thông qua đó, nhiều bất cập trong quy định hoặc quá trình thực hiện có thể được phát hiện sớm và kiến nghị điều chỉnh.

Theo lãnh đạo Hội Luật gia thành phố, trong bối cảnh Đà Nẵng đang phát triển nhanh, yêu cầu về quản trị đô thị và tuân thủ pháp luật ngày càng cao, việc xây dựng mạng lưới luật gia ở cơ sở là yếu tố quan trọng để bảo đảm phát triển bền vững. 

"Pháp luật phải đi vào đời sống, chứ không chỉ dừng lại trên văn bản. Khi có lực lượng luật gia ở cơ sở, mọi vấn đề phát sinh sẽ được tiếp cận và xử lý sớm hơn, hiệu quả hơn", ông Nguyễn Bá Sơn nhấn mạnh.

Từ bước khởi đầu tại Hòa Vang, việc kiện toàn tổ chức Hội Luật gia Đà Nẵng ở các xã, phường đang mở ra hướng đi mới trong công tác phổ biến, hỗ trợ pháp luật. 

Không chỉ là hoàn thiện bộ máy, đây còn là quá trình đưa pháp luật trở thành một phần gần gũi trong đời sống người dân, góp phần xây dựng nền quản trị minh bạch và ổn định cho thành phố.

Nguyễn Duy Cường